Owoce w prawidłowej diecie psa

Spis treści

1. Czy owoce mogą być częścią diety psa?
2. Jakie owoce może jeść pies?
3. Jabłka i gruszki
4. Owoce jagodowe
5. Owoce tropikalne i inne
6. Jakich owoców nie może jeść pies?
7. Inne niebezpieczne owoce:
8. Jak bezpiecznie wprowadzać owoce do diety psa?
9. Podsumowanie

Wpływ diety na prawidłowy stan zdrowia naszych pupili jest bardzo duży. W komponowaniu codziennych posiłków warto pamiętać, że pies w przeciwieństwie do kota, uznawany jest za względnego mięsożercę. Oznacza to, że jest w stanie pozyskać składniki odżywcze zarówno z pokarmów mięsnych jak i roślinnych. Najnowsze badania pokazują, że psy w porównaniu do wilków mają dodatkowe geny kodujące amylazę, potrzebną w trawieniu skrobi[1]. Jest to mechanizm adaptacyjny za sprawą  życia w towarzystwie człowieka już od tysiącleci. W tym artykule dowiesz się jakie owoce mogą być składnikami diety psów.

Czy owoce mogą być częścią diety psa?

Psy dzięki swoim anatomicznym przystosowaniom mogą jeść pokarm roślinny w tym owoce. W diecie psa owoce są nie tylko źródłem węglowodanów ale również cennych witamin, minerałów i błonnika. Należy jednak pamiętać, że nie każdy pies będzie dobrze na nie reagował. To wszystko zależy od samego psa, jego stanu zdrowia i stanu fizjologicznego. Zdrowy pies poza okresem ciąży czy laktacji nie ma zapotrzebowania na węglowodany. Nie mniej jednak owoce, mogą być nieobowiązkowym dodatkiem do diety np. w formie przekąsek lub smaczków. Należy pamiętać, że nie powinny one stanowić więcej niż 5% codziennej diety psa, ze względu na wysoką zawartość cukrów.

Jakie owoce może jeść pies?

Najlepiej wybierać owoce sezonowe, dzięki czemu będziemy mieć większą pewność, że są świeże i dobre. Mogą być one wartościowym dodatkiem zarówno do diet domowych jak i komercyjnych. Należy pamiętać, żeby ograniczyć ich podawanie u zwierząt z nadwagą lub cukrzycą, ze względu na zawarte w nich cukry proste. Owoce są bogate w błonnik, przez co regulują procesy trawienia, a dzięki obecności witamin i antyoksydantów pozytywnie wpływają na zdrowie naszych pupili. Pamiętaj, aby przed podaniem ich psu umyć je, usunąć skórki, nasiona i pestki.

Owoce, które mogą być bezpiecznie podawane psom:

Jabłka i gruszki

Powinny być podawane bez pestek, są smacznym źródłem błonnika, witaminy C i A, z grupy B, E oraz K. Zawierają również wiele minerałów, takich jak potas, fosfor, wapń, magnez, sód, miedź, żelazo, a także błonnik i pektyny wspomagające trawienie.

Owoce jagodowe

• Borówki i jagody  –  zawierają duże ilość antyoksydantów, które wzmacniają układ odpornościowy psa oraz hamują procesy starzenia. Badania sugerują, że mięśnie psów regenerują się szybciej po zjedzeniu borówek po intensywnym wysiłku niż u psów, które ich nie jadły. [2]  Dodatkowo poprawiają mikrokrążenia krwi oraz redukcję niektórych zaburzeń wzroku. Dzięki obecność antyocyjanów i tanin mają działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne .
• Truskawki – bogate w witaminę C, potas i mangan – wszystkie te składniki są ważne dla wsparcia układu odpornościowego. Należy jednak podawać je z umiarem, gdyż zawierają małe ilości naturalnie występującego słodzika o nazwie ksylitol, mogącego powodować zatrucia u psów.
• Maliny – duża ilość makro- i mikroelementów, w tym potasu, wapnia, magnezu, cynku, miedzi, manganu i żelaza oraz witamin (C, E, A, PP, B1, B2, B3), które wpływają korzystnie na układ odpornościowy.  Dodatkowo zawierają kwas elagowy – bardzo silny antyoksydant, chroniący DNA przed uszkodzeniami oraz stresem oksydacyjnym, a także mający właściwości przeciwwirusowe.[3]
• Jeżyny – niskokaloryczne, bogate w witamin C, K, mangan, błonnik oraz silne przeciwutleniacze, które korzystnie wpływają na zdrowie psów. Należy pamiętać, że podawanie psom całych jeżyn może spowodować zakrztuszenie więc w przypadku małych ras bezpieczniej jest je pokroić na małe kawałki.
• Porzeczki – zdrowa przekąska dla psa, zawiera witaminy C, K, potas oraz przeciwutleniacze, które chronią komórki przed uszkodzeniami oraz pozytywnie wpływają na zdrowie psów.
• Żurawina – korzystnie wpływa na stan dróg moczowych, szczególnie w leczeniu bakteryjnych stanów zapalnych. Ma właściwości zakwaszające, zawiera witaminę C, A, E,  błonnik, potas i selen.  Ponadto poprawia funkcje poznawcze i chroni organizm psa przed działaniem wolnych rodników, dzięki obecności przeciwutleniaczy. Surowe, gotowane lub suszone niesłodzone owoce żurawiny są dopuszczalnymi przysmakami, ale należy unikać sosu żurawinowego i soku żurawinowego, które zawierają często zbyt dużo cukru.

Owoce tropikalne i inne

• Banany –zawierają dużo potasu, który pomaga utrzymać prawidłowe przewodnictwo impulsów nerwowych.  Zawierają dużo cukru, dlatego należy ograniczyć je do okazjonalnych przysmaków.
• Arbuz i melon  – świetny sposób na utrzymanie nawodnienia psa, bogate w witaminy A, B-6 i C, a także potas. Podawaj bez skórki i pestek.
• Brzoskwinie, nektarynki i morele – miąższ tych owoców zawiera witaminy: A, C, E oraz witaminy z grupy B, a także potas, cynk, magnez i błonnik. Bardzo ważne jest aby przed podaniem usunąć pestkę, gdyż zawiera ona amigdalinę, która może spowodować zatrucie organizmu psa a także może doprowadzić do niedrożności!
• Śliwki – źródło witamin – A, C, E, B6 oraz K. Są również bogate w polifenole, wapń, potas, fosfor, magnez i żelazo. Zawierają błonnik i pektyny co korzystnie wpływają na układ pokarmowy i proces trawienia. Tu również należy bezwzględnie usunąć pestkę przed podaniem!
• Mango – bogate w witaminy A, B6, C i E, a także błonnik i przeciwutleniacze, które korzystnie wpływają na skórę, sierść i trawienie. Jednak zawierają dużo cukru, dlatego należy podawać je z umiarem.  Przed  podaniem należy usunąć twardą środkową pestkę, która zawiera trujące ilości cyjanku.
• Kiwi – bogate w witaminy: C, E, K, witaminy z grupy B oraz składniki mineralne takie jak potas, magnez, wapń i fosfor. Przed podaniem psu usunąć skórkę i pestki oraz pokroić owoc na małe kawałki, aby uniknąć ryzyka zadławienia.
• Ananas – zawierają witaminy: C, A, B1, B2, B3, B6, B9, a także wapń, fosfor, sód, żelazo, miedź, magnez, mangan, cynk i potas. Należy podawać je zawsze w niewielkich ilościach, a także obrane ze względu na bromelaninę, która może powodować nudności, wymioty i biegunkę.
• Papaja – obecne są w niej witaminy A, C, E, K oraz witamin z grupy B, a także wiele minerałów, takich jak potas, magnez, wapń, żelazo i fosfor oraz papainę, enzym o właściwościach przeciwzapalnych. Należy podawać ją z umiarem oraz pamiętać, że jej nasiona mogą być toksyczne i powodować niedrożność jelit, a skórka może stwarzać ryzyko zadławienia.

Jakich owoców nie może jeść pies?

• Winogrona i rodzynki

Podanie ich psom może doprowadzić w ciągu kilku godzin do ostrego uszkodzenia nerek, a nawet śmierci. Wśród pierwszych objawów zatrucia wymienia się wymioty, brak apetytu, apatię, biegunkę i bóle brzucha. Owoców tych nie powinno się w ogóle podawać psom, gdyż dawka toksyczna nie została dokładnie określona. Niektóre osobniki po zjedzeniu kilkuset gramów nie będą wykazywały objawów zatrucia, inne mogą paść po zjedzeniu kilku owoców. Obecnie uważa się, że za toksyczność tych owoców odpowiada kwas winowy oraz jego sól dwuwinian potasu obecny naturalnie w tych owocach. Najniższa toksyczna dawka, jaką do tej pory zanotowano, to 19,6 g winogron na kg masy ciała psa i 2,8 g/kg masy ciała dla rodzynek.[4]

• Awokado

Po spożyciu u psów mogą pojawić się objawy ze strony przewodu pokarmowego takie jak biegunka i wymioty, w przypadku zjedzenia dużej ilość może dojść do zapalenia trzustki, ze względu na dużą zawartość tłuszczu w tym owocu. Połknięcie pestki może doprowadzić do niedrożności jelit. Warto wiedzieć, że awokado w całym owocu, a także liściach i drzewie, zawiera persynę – związek grzybobójczy. Jest on nieszkodliwy dla ludzi, lecz toksyczny zwierząt, a w szczególności – dla ptaków i koni. Wrażliwość na tą toksynę jest cechą osobniczą, a obserwacje pokazują, że psy mają wysoką odporność na jej działanie. Dawka toksyczna awokado dla psów nie została określona, dlatego dla bezpieczeństwa nie zaleca się jego podawania czworonożnym przyjaciołom. [5]

• Owoce cytrusowe

Takie jak cytryny, mandarynki i pomarańcze zawierają znaczne ilości olejków eterycznych, które mogą powodować drażnienie błon śluzowych w jamie ustnej i wywoływać nadmierne ślinienie. Dodatkowo w większych ilościach mogą doprowadzić do podrażnienia i bólu żołądka, wymiotów i biegunek. W badaniach przeprowadzonych na szczurach, odkryto, że duże dawki hesperydyny, związku znajdującego się w cytrusach, mogą powodować zatrucia a nawet śmierć szczurów[6]. Podawanie niższych, kontrolowanych dawek szczurom miało zaś pozytywne efekty zdrowotne[7]. Takich badań nie wykonano na psach. Z tego właśnie względu cytrusy nie powinny znajdować się w diecie psów.

• Owoce pestkowe:

Wszystkie owoce z pestkami a w szczególności czereśnie, wiśnie, mirabelki, na które należy zwrócić szczególna uwagę ze względu na wysoki stosunek pestki do miąższu, mogą stanowić zagrożenie dla naszych czworonożnych przyjaciół. Dojrzały miąższ tych owoców jest bezpieczny do jedzenia dla psów, lecz w umiarkowanych ilościach. Przyczyną poważnych zatruć są właśnie pestki tych owoców. To one zawierają związek, który po przegryzieniu pestki przez psa, będzie uwalniał do organizmu toksyczny cyjanowodór. Hamuje on oksydazę cytochromową, enzym niezbędny do transportu tlenu komórkowego, uniemożliwiając prawidłowe pobieranie tlenu przez komórki. Po spożyciu w toksycznych ilościach można zaobserwować kliniczne objawy rozszerzenia źrenic, trudności w oddychaniu, drgawki, osłabienie, jaskrawoczerwone dziąsła, wstrząs, a w skrajnych przypadkach śmierć. Nie każda pestka będzie toksyczna, ta nieprzegryziona nie powinna wywołać takich objawów, ale u małych zwierząt może doprowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego.

Inne niebezpieczne owoce:

• Pigwa – miąższ owocu pigwy jest uważany za bezpieczny dla psów do spożycia w umiarkowanych ilościach. Sama pigwa jest dość twarda i cierpka dlatego większe, niepogryzione kawałki mogą doprowadzić do zakrztuszenia lub niedrożności. Tak jak pestki wszystkich owoców, również pestki pigwy zawierają toksyczny cyjanowodór, dlatego też mogą doprowadzić do poważnych zatruć.

• Rabarbar – zawiera niebezpieczny dla zwierząt związek jakim jest kwas szczawiowy. Najwięcej tego związku znajduje się w liściach i to one są najbardziej toksyczne. W łodydze jest go mniej, ale po spożyciu większych ilości, mogą wystąpić objawy takie jak nadmierne ślinienie, wymioty, drgawki, krwisty mocz, a w skrajnych przypadkach ostra niewydolność nerek lub śmierć. Niższe dawki mogą powodować objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz odkładanie się szczawianów wapnia w drogach moczowych.

• Czarny bez – Choć jego przetworzone owoce mają wiele prozdrowotnych właściwości, spożycie znacznych ilości surowych owoców lub liści może prowadzić do zatrucia cyjankiem. Objawy toksyczności bzu czarnego mogą być poważne, doprowadzając do nudności, wymiotów, biegunki, niewydolność narządów wewnętrznych, a nawet śmierci. Przy spożyciu tylko kilku jagód lub liści ryzyko zatrucia jest niskie.

• Karambola – tak jak rabarbar, bogata jest w szczawiany, które w organizmie psa łączą się z wapniem i powodują jego nagły spadek. Spożycie nawet niewielkich ilości może być toksyczne i prowadzić do niewydolności nerek, problemów żołądkowo-jelitowych a nawet śmierci.

Jak bezpiecznie wprowadzać owoce do diety psa?

1. Nowe warzywa i owoce należy wprowadzać do dawki pokarmowej stopniowo, poczynając od bardzo małych ilości.
2. Zawsze po podaniu trzeba obserwować reakcję organizmu psa m.in. to jak wygląda kał, czy nie wystąpiły objawy bólu brzucha, wymioty albo wzdęcia.
3. Wszystkie owoce należy podawać umyte, często również obrane i obowiązkowo bez pestek!
4. Owoce wprowadzamy do dawki pokarmowej pojedynczo aby wiedzieć, które z nich mogło wywołać ewentualną nietolerancję.
5. Jeśli twój zwierzak nie chce jeść owoców nie martw się, doskonale sobie poradzi bez węglowodanów. Większe znaczenie mają one w diecie psów pracujących lub intensywnie trenujących.
6. Jeśli nie jesteś pewien, co będzie odpowiednie dla twojego psa i jak wprowadzić to do jego diety, udaj się do dietetyka zwierzęcego, który na pewno odpowie na wszystkie twoje pytania.
7. W przypadku zjedzenia toksycznego owocu przez psa od razu udaj się do swojego lekarza weterynarii!

Podsumowanie

W poniższej tabeli znajdziesz owoce, które możesz podawać bezpiecznie swojemu psu oraz te, których lepiej unikać.

Bibliografia:

[1] Axelsson E, et al., The genomicsignatureof dog domesticationrevealsadaptationto a starch-richdiet. Nature 2013, 495(7441), 360-364.

[2] Dunlap K.L., Reynolds A.J., Duffy L.K.: Total antioxidant power in sled dogs supplemented with blueberries and the comparison of blood parameters associated withexercise. Comp. Biochem. Physiol. A Mol. Integr. Physiol. 2006, 143, 429-434.

[3] Kondratyuk TP, Adrian JA, Wright B, Park EJ, van Breemen RB, Morris KR, Pezzuto JM. Evidence supporting the conceptual framework of cancer chemoprevention in canines. Sci Rep. 2016 May 24.

[4] Eubig PA, Brady MS, Gwaltney‐Brant SM, Khan SA, Mazzaferro EM, Morrow CM. Acute renal failure in dogs after the ingestion of grapes or raisins: a retrospective evaluation of 43 dogs (1992–2002). J Vet Intern Med. 2005;19:663‐674.

[5] Nagy AL, Ardelean S, Chapuis RJJ, Bouillon J, Pivariu D, Dreanca AI, Caloni F. Emerging Plant Intoxications in Domestic Animals: A European Perspective. Toxins (Basel). 2023 Jul 4;15(7):442.

[6] Li Y, Kandhare AD, Mukherjee AA, Bodhankar SL. Acute and sub-chronic oral toxicity studies of hesperidin isolated from orange peel extract in Sprague Dawley rats. Regul Toxicol Pharmacol. 2019 Jul;105:77-85.

[7] Abd-Eltawab Tammam A, A Khalaf AA, R Zaki A, Mansour Khalifa M, A Ibrahim M, M Mekkawy A, E Abdelrahman R, Farghali A, A Noshy P. Hesperidin protects rats’ liver and kidney from oxidative damage and physiological disruption induced by nickel oxide nanoparticles. Front Physiol. 2022 Oct 19;13:912625

Klaudia Kuczyńska

lekarz weterynarii