Warzywa w prawidłowej diecie psa

Spis treści

Warzywa to często niedoceniany element psiej diety. Choć podstawę posiłków czworonogów muszą stanowić pokarmy pochodzenia zwierzęcego, w prawidłowo zbilansowanym jadłospisie psów nie powinno zabraknąć warzyw. Dzięki nim można nie tylko dostarczyć zwierzakom cennych składników, lecz także przełamać żywieniową monotonię i zwiększyć smakowitość codziennych posiłków. Podawanie psu warzyw wymaga jednak ostrożności – nieprawidłowo dobrane lub przygotowane mogą okazać się szkodliwe. Podpowiadamy, które warzywa są dla psów najbardziej wartościowe i jak bezpiecznie włączyć je do diety swojego pupila.

Dlaczego warto podawać psu warzywa?

Warzywa nie są niezbędnym elementem diety czworonogów. Ich podawanie ma jednak wiele zalet. Surowce pochodzenia roślinnego są dla psów źródłem witamin, minerałów i błonnika pokarmowego. Warzywa zawierają również liczne fitoskładniki o działaniu prozdrowotnym. Do najważniejszych z nich należą karotenoidy, polifenole, fitosterole, lignany. Dzięki bogactwu składników aktywnych warzywa – podawane regularnie – mogą wpływać korzystnie na kondycję i stan zdrowia czworonogów.

Błonnik znajdujący się w produktach roślinnych reguluje pracę przewodu pokarmowego, wspomaga utrzymanie prawidłowej mikroflory jelitowej i przeciwdziała zaparciom. Z kolei związki o działaniu antyoksydacyjnym zmniejszają uszkodzenia oksydacyjne komórek, a w konsekwencji mogą ograniczać rozwój wielu chorób (m.in. nowotworowych). Dodatkowo witaminy, minerały i fitozwiązki stymulują odporność, wzmacniają skórę i sierść, regulują poziom glukozy we krwi, poprawiają profil lipidowy i pozytywnie oddziałują na procesy poznawcze.

Warzywa bardzo dobrze sprawdzają się w roli niskokalorycznego uzupełnienia diety psa. Są więc szczególnie polecane dla zwierząt z tendencją do nadwagi. Wysokobłonnikowe warzywa zwiększają uczucie sytości. Z kolei te o dużej zawartości wody poprawiają nawodnienie organizmu. Ze względu na różne tekstury, kształty i formy warzywa mogą być dla psów ciekawym urozmaiceniem żywieniowym, zwiększającym smakowitość posiłków. Dodatek warzyw do diety BARF lub domowej pomaga także zbilansować posiłki czworonogów i zapewnić im odpowiednią podaż witamin, minerałów czy błonnika.

Jakie warzywa może jeść pies?

Dietę psa można wzbogacić wieloma warzywami z różnych rodzin. Każde z nich charakteryzuje się nieco innymi właściwościami i cechami sensorycznymi. Oto najpopularniejsze warzywa bezpieczne dla psów.

Marchewka

Marchewka to jedno z najczęściej stosowanych warzyw w diecie psów. Jest ona chętnie jedzona przez większość czworonogów ze względu na słodki smak. Dodatkowo może być podawana w formie surowej lub gotowanej. Surowa marchewka sprawdza się jako naturalny gryzak, natomiast gotowana odznacza się wyższą strawnością, dlatego może być podawana nawet psom z wrażliwym przewodem pokarmowym.

Marchewka jest dla psa dobrym źródłem błonnika pokarmowego, beta-karotenu (prowitaminy A), karotenoidów i składników mineralnych (m.in. potasu, wapnia, magnezu). Spożywanie marchewki przez psy może pomóc poprawić trawienie, stan skóry i sierści oraz wzrok. Ze względu na niską zawartość kalorii (ok. 41,3 kcal/100 g) i korzystny wpływ na przemiany tłuszczu marchewka może być podawana jako zamiennik wysokokalorycznych gryzaków lub innych przekąsek.

Dynia

Kolejnym warzywem z grupy żółto-pomarańczowych polecanym dla psów jest dynia. Podobnie jak marchewka jest ona bogatym źródłem karotenoidów. Dzięki dużej zawartości błonnika rozpuszczalnego dynia reguluje funkcjonowanie układu pokarmowego psa – spowalnia pasaż jelitowy i poprawia konsystencję kału. Dobrze sprawdza się zarówno przy biegunkach, jak i przy zaparciach. Wykazuje ponadto właściwości moczopędne. Dynia jest niskokaloryczna (zawiera około 30 kcal/100 g) – można zatem włączyć ją do diety odchudzającej dla psa. Warzywo to jest zwykle dobrze tolerowane przez czworonogi. Najlepiej podawać je po obróbce termicznej (ugotowane lub upieczone) – w formie purée.

Cukinia

Warzywem całkowicie bezpiecznym dla psów jest cukinia. Dostarcza ona czworonogom m.in. witaminy C, potasu, beta-karotenu, magnezu i niewielkiej ilości błonnika. Cukinia w ponad 90% składa się z wody, dlatego jest niskokaloryczna (zawiera jedynie ok. 16 kcal/100 g) i dobrze tolerowana przez czworonogi. Można bez obaw podawać ją nawet psom z wrażliwym żołądkiem. Cukinię warto serwować pupilowi ugotowaną (tradycyjnie lub na parze) – w formie purée lub pokrojoną na plasterki, bez dodatku przypraw.

Ogórek

Kolejną naturalną niskokaloryczną przekąską dla psów jest ogórek. Ze względu na wysoką zawartość wody (nawet 95%) może on wspomóc prawidłowe nawodnienie u psów. Warto podawać go czworonogom zwłaszcza w upalne, letnie dni – zapewni przyjemne orzeźwienie. Najbezpieczniejsze dla psów są ogórki w formie surowej – pokrojone na cienkie plasterki. Należy podawać je w umiarkowanych ilościach, ponieważ w nadmiarze mogą spowodować wzdęcia lub inne problemy trawienne.

Brokuły

Cennym uzupełnieniem psiej diety mogą być również brokuły. Zawierają m.in. błonnik, witaminy C i K, wapń, potas. Prozdrowotne właściwości brokułów wynikają także z obecności w nich związków o działaniu przeciwnowotworowym i przeciwutleniającym (m.in. glukozynolanów, flawonoidów). Brokuły mają jednak właściwości wzdymające i mogą powodować problemy żołądkowo-jelitowe, dlatego powinny być podawane psu tylko w niewielkich ilościach. Najlepiej serwować je po obróbce termicznej (przyrządzone na parze lub ugotowane).

Buraki

Do diety psa można włączyć także buraki. Znajdują się w nich m.in. kwas foliowy, żelazo, witamina C, potas i błonnik. Swój czerwony kolor buraki zawdzięczają betaninie – barwnikowi, który odpowiada również za ich właściwości przeciwnowotworowe i przeciwutleniające. Warzywa te działają krwiotwórczo, regulują pracę wątroby i poprawiają krążenie. W żywieniu psów muszą być jednak stosowane z rozwagą. Ze względu na obecność w nich szczawianów nie powinny być serwowane psom cierpiącym na kamicę nerkową. Buraki w większych ilościach mogą wywołać u zwierząt problemy żołądkowo-jelitowe. Najlepiej podawać je po ugotowaniu. Warto wiedzieć, że buraki mogą przejściowo zabarwić mocz i kał zwierzaka na czerwono – nie jest to jednak powód do niepokoju.

Seler

Do bardziej nietypowych naturalnych przekąsek dla psów zalicza się seler. Pies może spożywać zarówno seler korzeniowy, jak i naciowy. Seler naciowy zawiera dużo wody, dzięki czemu wykazuje działanie moczopędne i może wspierać nawodnienie psa. Dodatkowo warzywo to jest dla psów źródłem m.in. witamin A, C i K oraz potasu. Seler może być podawany psu w niewielkich ilościach w formie surowej, pokrojony na drobne kawałki. Nie wszystkie psy akceptują jednak jego smak. Mniejsze czworonogi mogą mieć też trudności z pogryzieniem warzywa. Seler jest silnym alergenem, dlatego należy obserwować reakcje pupila po jego spożyciu.

Pomidory

Pomidory należą do jednych z najczęściej jedzonych warzyw. Można bez przeszkód poczęstować nimi także czworonoga, pod warunkiem że są w pełni dojrzałe i czerwone. Niedojrzałe pomidory oraz ich zielone części (łodygi, liście) zawierają solaninę – toksyczny glikoalkaloid. Pomidory mogą wzbogacić psią dietę o m.in. potas, beta-karoten, witaminę C, witaminę K. Są także źródłem silnego antyoksydantu – likopenu. Pies może jeść pomidory na surowo, ale jedynie w małych ilościach – większe porcje mogą spowodować problemy trawienne.

Warzywa dla szczeniaka

Warzywa w diecie szczeniąt powinny być stosowane z wyjątkową ostrożnością. Układ pokarmowy młodych czworonogów nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, dlatego ciężkostrawne roślinne przekąski mogą spowodować u nich poważne dolegliwości trawienne. Szczeniętom lepiej nie podawać warzyw zawierających związki wiążące wapń (np. szpinaku czy buraków).

Dla młodych psów warto wybierać niskokaloryczne i lekkostrawne warzywa. Do warzyw szczególnie polecanych dla szczeniąt należą m.in. marchewka, dynia, cukinia. By zwiększyć strawność produktów roślinnych i ułatwić psu ich spożywanie, warto poddać je obróbce termicznej (gotowaniu lub gotowaniu na parze) i rozdrobnić. Wszelkie warzywa należy wprowadzać do jadłospisu szczeniaka stopniowo i w małych ilościach. Warto też obserwować reakcje psa po spożyciu warzyw.

Jakich warzyw nie może jeść pies?

Choć wiele warzyw jest doskonałym, zdrowym uzupełnieniem psiej diety, niektóre mogą spowodować u czworonogów poważne zatrucia lub problemy zdrowotne. Oto lista toksycznych i szkodliwych warzyw dla psów.

Cebula

Listę warzyw zakazanych w diecie psów otwiera cebula. Jest ona szkodliwa dla psów w każdej postaci – surowej, gotowanej, smażonej i suszonej. Cebula zawiera tiosiarczany, które powodują uszkodzenie czerwonych krwinek i nieodwracalny rozpad hemoglobiny, co prowadzi do rozwoju anemii hemolitycznej. Objawy zatrucia cebulą u psów to m.in. osłabienie, wymioty, przyspieszone bicie serca, ciemne zabarwienie moczu. Niebezpieczna dla psa może być nawet mała ilość cebuli, zwłaszcza jeśli jest spożywana regularnie.

Czosnek

Czosnek należy do tej samej rodziny co cebula i charakteryzuje się podobnym składem. Jego toksyczność również wynika z obecności w składzie tiosiarczanów. Ich stężenie w czosnku jest jednak wyższe niż w cebuli, dlatego do zatrucia u psa może dojść na skutek zjedzenia jeszcze mniejszej porcji warzywa. Po spożyciu czosnku u zwierzaka może rozwinąć się anemia hemolityczna. Objawy zatrucia czosnkiem to m.in. ospałość, problemy z oddychaniem, biegunka, wymioty, a czasami również świąd.

Surowe ziemniaki

Choć ziemniaki są często włączane do diety psów jako źródło węglowodanów, w postaci surowej mogą być dla czworonogów szkodliwe. Surowe ziemniaki oraz ich zielone części zawierają toksyczną solaninę, która zaburza pracę przewodu pokarmowego i układu nerwowego. Po spożyciu tych warzyw u psa mogą pojawić się m.in. wymioty, biegunka, osłabienie, ślinotok i drgawki. Gotowane ziemniaki są bezpieczne dla czworonogów, ale należy podawać je w umiarkowanych ilościach i bez dodatku soli oraz przypraw.

Zielone pomidory i liście pomidora

Niebezpieczne dla psów jest spożywanie niedojrzałych (zielonych) pomidorów lub liści i łodyg tych warzyw. Zawierają one toksyczne dla psów substancje – tomatynę i solaninę. Po spożyciu przez psa niedojrzałych pomidorów mogą u niego wystąpić m.in. bóle brzucha, ślinotok, ospałość i problemy neurologiczne. W pełni dojrzałe pomidory nie powinny spowodować takich dolegliwości, jednak należy podawać je w ograniczonych ilościach.

Awokado

Do roślinnych przekąsek szkodliwych dla psów należy także awokado (z botanicznego punktu widzenia będące owocem). Awokado zawiera persynę – naturalny fungicyd produkowany przez roślinę. Persyna w największym stężeniu występuje w skórce i liściach awokado. Zatrucie awokado może wywołać u czworonoga m.in. biegunkę, bóle brzucha, wymioty i problemy z oddychaniem. Niebezpieczne dla psów mogą okazać się także pestki awokado, których zjedzenie grozi niedrożnością jelit.

Rabarbar

Z diety psa należy na stałe wyeliminować rabarbar. Zarówno liście, jak i łodyga tej rośliny odznaczają się wysokim stężeniem kwasu szczawiowego. Szczawiany wiążą wapń i mogą powodować wytrącanie się nierozpuszczalnych złogów w nerkach oraz zaburzać równowagę elektrolitową organizmu. W efekcie spożywania rabarbaru u psa może dojść do zaburzeń pracy nerek oraz problemów neurologicznych (m.in. drgawek, drżenia mięśni, osłabienia). Podawanie rabarbaru szczeniętom wiąże się także z ryzykiem nieprawidłowego rozwoju kośćca.

Bakłażan

Bakłażan, podobnie jak ziemniaki i pomidory, zaliczany jest do rodziny psiankowatych i zawiera toksyczną solaninę. Podawany na surowo może wywołać zatrucia, biegunki i zaburzenia żołądkowe. U niektórych czworonogów bakłażan powoduje również reakcje alergiczne. Najlepiej więc unikać jego podawania nawet po obróbce termicznej.

Niebezpieczne warzywa i owoce w diecie psa

Lista warzyw i owoców szkodliwych dla psów jest dosyć długa. Warto pamiętać, że nie wszystkie niebezpieczne rośliny powodują śmiertelne zatrucia. Niektóre stwarzają zagrożenie dopiero przy regularnym spożywaniu lub wywołują dolegliwości tylko u szczególnie wrażliwych czworonogów. Z punktu widzenia dietetycznego nie ma jednak żadnego uzasadnienia dla podawania potencjalnie szkodliwych warzyw i owoców psom, ponieważ można je łatwo zastąpić bezpiecznymi zamiennikami. Do warzyw i owoców, które należy wykluczyć z diety czworonogów, zaliczają się m.in.:

winogrona i rodzynki – zjedzenie nawet kilku sztuk tych owoców może doprowadzić u psa do zatrucia i ostrej niewydolności nerek. Toksyczny dla czworonogów jest prawdopodobnie znajdujący się w winogronach kwas winowy.
szpinak – podobnie jak rabarbar zawiera kwas szczawiowy – powodujący problemy z nerkami.
warzywa kapustne i strączkowe (m.in. kapusta, brukselka, groch) – często wywołują u psów wzdęcia i inne dolegliwości trawienne.
cytrusy (np. pomarańcza) – zawierają olejki eteryczne działające drażniąco na przewód pokarmowy psów.
nowalijki (np. rzodkiewka) – kumulują toksyczne metale ciężkie i azotany.
owoce pestkowe (m.in. czereśnie, wiśnie, morele) – zawierają związek, z którego powstaje cyjanowodór. Niebezpieczne dla psa jest rozgryzienie lub zjedzenie ich pestek.

Surowe czy gotowane? Jak podawać warzywa psu?

Większość warzyw może być podawana psom zarówno w postaci surowej, jak i gotowanej (tradycyjnie lub na parze) – w całości lub po rozdrobnieniu. Warzywa dla psa można serwować starte na tarce, pokrojone na kawałki czy też jako purée.

Forma warzyw ma decydujący wpływ na ich wartość odżywczą, strawność i bezpieczeństwo dla psów. Warzywa surowe odznaczają się wyższą zawartością witamin i związków bioaktywnych, które ulegają dezaktywacji w wysokiej temperaturze. Jednocześnie są trudniejsze do strawienia i mogą powodować dolegliwości trawienne u szczeniąt i wrażliwych psów. Warzywa w formie surowej zwykle mają atrakcyjniejszą, chrupiącą teksturę. Obróbka termiczna pozwala natomiast wyeliminować z warzyw niektóre toksyczne związki, przez co zwiększa bezpieczeństwo ich podawania.

Jak wprowadzać warzywa do diety psa?

Warzywa zawsze należy wprowadzać do jadłospisu psa stopniowo. Ich ogólny udział w diecie czworonoga nie powinien przekraczać 10%. Każde nowe warzywo musi być włączane do jadłospisu psa oddzielnie. Nie należy podawać pupilowi od razu dużych porcji warzyw – najlepiej zacząć od połowy ich maksymalnej dziennej porcji i stopniowo zwiększać ich ilość.

Podczas wprowadzania nowego warzywa do diety psa trzeba bacznie obserwować czworonoga. Jeśli pojawią się u niego wymioty, biegunki, bóle brzucha lub wzdęcia, należy natychmiast przerwać podawanie warzyw i zasięgnąć porady lekarza. Początkowo warzywa najlepiej podawać w formie gotowanej i rozdrobnionej, dzięki czemu będą łatwiejsze do strawienia. Warto też wybierać warzywa uznawane za dobrze tolerowane i chętnie jedzone przez psy (np. marchewkę, ogórek, dynię). Warzywa – w zależności od diety i preferencji czworonoga – można podawać między posiłkami (jako przekąski), dodawać do mięsnych posiłków lub mieszać z mokrą karmą.

Podsumowanie

Warzywa, jako źródło błonnika, witamin, minerałów i fitozwiązków, mogą być cennym uzupełnieniem diety psów w różnym wieku. Czworonogom można bezpiecznie podawać m.in. marchewkę, dynię, cukinię, ogórek. Większość warzyw może być serwowana psom zarówno w postaci surowej, jak i gotowanej. Forma warzyw ma jednak wpływ na ich wartość odżywczą, smakowitość i strawność, dlatego powinna być dobrana do potrzeb i preferencji zwierząt. Niektóre warzywa i owoce są dla psów ciężkostrawne lub toksyczne, przez co trzeba wykluczyć je z diety zwierząt. Bezpieczne wprowadzanie warzyw do jadłospisu psów wymaga czasu i starannej obserwacji reakcji czworonogów. W przypadku wątpliwości co do bezpieczeństwa warzyw lub sposobu ich włączenia do diety psa warto skonsultować się z lekarzem weterynarii.

Bibliografia:

Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013, str. 214-216.
Mirowski A., Warzywa i owoce w żywieniu psów i kotów. Cz. I, Życie Weterynaryjne 2013, nr 88 (2), str. 121-123.
Tanprasertsuk J., Tate DE., Shmalberg J., Roles of plant-based ingredients and phytonutrients in canine nutrition and health, Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition 2022, nr 106 (3), str. 586-613.

23 lutego 2026

Marta Majewska

Zoopsycholog