Spis treści
- Czy kot może mieć depresję?
- Przyczyny kociego smutku
- Rodzaje kociej depresji
- Kocia depresja — objawy
- Jak walczyć z depresją u kota?
- Zmiany w kocim otoczeniu
- Terapia zabawą
- Dodatkowe źródła stymulacji
- Wsparcie ze strony opiekuna
- Suplementacja i feromonoterapia
- Podsumowanie
W życiu każdego kota zdarzają się chwile, gdy najchętniej nie ruszałby się ze swojego legowiska. Jeśli jednak mruczka od dłuższego czasu nic nie cieszy, może potrzebować pomocy. Depresja u kota to poważny problem, który często wiąże się z utratą poczucia bezpieczeństwa lub niezaspokojonymi naturalnymi potrzebami. Choć spadek nastroju zwykle kojarzy się z apatią, kocia chandra może przybierać również bardziej nietypowe oblicza. Jak rozpoznać depresję u kota i co robić, gdy pupil od dłuższego czasu jest smutny?
Czy kot może mieć depresję?
Chociaż koty uznawane są za zwierzęta dosyć powściągliwe w wyrażaniu uczuć, w rzeczywistości są one bardzo wrażliwe. Koty mogą odczuwać podobne emocje jak ludzie, a tym samym również cierpieć na depresję.
Jedną z podstawowych emocji u kotów jest smutek, który często towarzyszy niepewności, stresowi i strachowi. Smutek u kota jest reakcją na aktualną sytuację i najczęściej ma charakter krótkotrwały — ustępuje, gdy przestaje działać wywołujący go bodziec. Znacznie poważniejszym problemem jest depresja u kota, która charakteryzuje się długotrwałym (trwającym ponad tydzień) obniżeniem nastroju, często niełatwym do powiązania z konkretnymi zdarzeniami.
Biologicznym podłożem depresji jest zaburzenie równowagi neuroprzekaźników, takich jak serotonina, dopamina i noradrenalina. Depresja u kotów jest także związana z cechami osobniczymi i wrażliwością układu nerwowego — bardziej narażone na nią są zwierzęta z natury lękliwe i reaktywne.
Kocia depresja łączy się z wyuczoną bezradnością. Zwierzęta, które od dłuższego czasu żyją w niekomfortowych warunkach i nie mają możliwości przerwania ekspozycji na nieprzyjemne bodźce, po pewnym czasie wycofują się z aktywności i stają się apatyczne.
Przyczyny kociego smutku
Przyczyn depresji najczęściej należy szukać w najbliższym otoczeniu kota. Koci spokój mogą zmącić zmiany w środowisku i relacjach społecznych. Z powodu depresji często cierpią koty, które nie mogą realizować swoich naturalnych zachowań, takich jak pielęgnacja czy polowanie. Do najczęstszych przyczyn depresji u kota należą:
- przeprowadzka lub czasowa zmiana miejsca zamieszkania (np. pobyt w hotelu dla zwierząt),
- zmiany w otoczeniu (np. przemeblowanie),
- zmiana warunków życia (np. wprowadzenie kota wychodzącego do przestrzeni zamkniętej),
- rozłąka z opiekunem lub zaprzyjaźnionym zwierzęciem,
- wypadek, operacja, ciężka choroba,
- konflikty społeczne,
- pojawienie się w domu nowego mieszkańca,
- brak odpowiedniej dawki stymulacji fizycznej i intelektualnej,
- nieprzewidywalne warunki życia i utrata rytuałów,
- uniemożliwienie pielęgnacji ciała (tzw. depresja kubraczkowa),
- niedobór słońca (depresja sezonowa).
Rodzaje kociej depresji
Depresja u kota może mieć różny charakter. Ze względu na sposób rozwoju dzieli się ją na ostrą i przewlekłą. Depresja ostra, przypominająca zespół stresu pourazowego u ludzi, charakteryzuje się nagłym początkiem, który ma związek z traumatycznym przeżyciem kota. Często może pojawić się na skutek śmierci opiekuna lub wypadku. Taka forma depresji zwykle ustępuje samoistnie po upływie 3-6 tygodni. Zdarza się jednak, że przechodzi u kota w formę przewlekłą.
Depresja przewlekła rozwija się powoli, na skutek długotrwałego oddziaływania na kota czynników wywołujących stres, frustrację lub niepokój. Może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Taka forma depresji jest szczególnie częsta u kotów żyjących w dużych grupach, w których występują konflikty i toczy się cicha „wojna psychologiczna” między zwierzętami.
Kocia depresja może mieć też specyficzne formy — powiązane z wywołującymi ją czynnikami. U niektórych mruczków występuje tzw. jesienna depresja. Pojawia się ona w sezonie jesienno-zimowym w związku z niedoborem słońca, który powoduje wzrost poziomu melatoniny i obniżenie poziomu serotoniny (odpowiedzialnej za dobry nastrój). Jesienna depresja u kota zwykle nie wymaga żadnej terapii — ustępuje samoistnie wraz z nadejściem wiosny.
Innym nietypowym rodzajem kociej chandry jest tzw. depresja kubraczkowa. Pojawia się ona po założeniu kotu kubraczka ochronnego (zwykle po kastracji lub operacji w obrębie jamy brzusznej) i jest związana z ograniczeniem możliwości pielęgnacji ciała. Niepokojące objawy znikają po zdjęciu kotu kaftanika.
Kocia depresja — objawy
Myśląc o kociej depresji, większość osób ma przed oczami obraz apatycznego mruczka, który przez cały dzień przesiaduje w tym samym miejscu, wpatruje się w jeden punkt i zupełnie nie zwraca uwagi na to, co dzieje się wokół. Rzeczywiście depresja u kota może tak wyglądać, ale zdarza się, że ma bardziej nietypowe oblicza. Niekiedy jedynym wyraźnym sygnałem chandry u kota jest kompulsywne objadanie się czy też uporczywe wylizywanie futerka. Czasami depresja u kota przejawia się także pod postacią drażliwości i nadmiernego pobudzenia. Warto więc być wyczulonym na wszelkie zmiany w zachowaniu pupila.
Najczęściej obniżeniu nastroju u kota towarzyszy zahamowanie aktywności. Kot z depresją rezygnuje z zabawy, przemieszczania się, kontaktów społecznych i eksploracji otoczenia. Przyjmuje mniej pokarmu i wody. Dodatkowo może zaniedbywać pielęgnację sierści, co często skutkuje jej zmierzwieniem. Kot w depresyjnym nastroju jest niezainteresowany otoczeniem, nieobecny, pozbawiony inicjatywy. Często izoluje się, poszukuje kryjówek, unika kontaktów z ludźmi i innymi zwierzętami. Smutny kot zwykle większość czasu spędza na legowisku. Może spać lub wypoczywać tylko pozornie — pozostając w bezruchu przez dłuższy czas. Jeśli kot już się przemieszcza, porusza się powoli, z obniżonym tułowiem.
W niektórych przypadkach objawy depresji u kota są bardzo subtelne lub nie występują wcale, a o spadku nastroju u zwierzaka świadczą problemy behawioralne. Smutek u kota, zwłaszcza związany ze stresem lub frustracją, może spowodować znaczenie terenu moczem, intensywne znakowanie pazurami, agresję wobec ludzi lub innych zwierząt, samookaleczanie czy też wzmożoną wokalizację.
Objawy depresji u kota bardzo często są podobne do tych, jakie obserwuje się w przebiegu wielu chorób (m.in. problemów neurologicznych, choroby zwyrodnieniowej stawów lub infekcji powodujących ból i gorączkę). Z tego powodu w przypadku ich zaobserwowania niezbędna jest konsultacja z lekarzem weterynarii, który wykluczy ewentualne problemy zdrowotne u kota.
Jak walczyć z depresją u kota?
Terapia depresji u kota powinna być dostosowana do przyczyny problemów i prowadzona pod kontrolą behawiorysty. W większości przypadków walka z kocią chandrą opiera się na zwiększeniu poczucia bezpieczeństwa u zwierzaka, zapewnieniu mu stabilnego środowiska życiowego i wprowadzeniu nowych źródeł stymulacji.
Zmiany w kocim otoczeniu
Jednym z najskuteczniejszych sposobów na poprawę samopoczucia psychicznego kota jest przearanżowanie jego otoczenia. Warto zadbać o to, by kot mógł w razie potrzeby odizolować się od niepokojących bodźców. Pomocne może okazać się stworzenie dla niego azylu (np. w postaci legowiska w formie budki), w cichym, ustronnym miejscu. Dodatkowo należy zaoferować kotu miejsca do wypoczynku na wysokości. Warto wzbogacić kocie otoczenie również nowymi akcesoriami zachęcającymi do aktywności fizycznej lub intelektualnej, np. drapakami, kocimi drzewkami, fontannami czy karmnikami interaktywnymi.
Terapia zabawą
W terapii depresji u kotów często wykorzystuje się zabawę. Każdego dnia należy organizować zwierzakowi kilka sesji zabaw łowieckich (np. z wykorzystanie kociej wędki). Zabawy łowieckie poprawiają nastrój kota i zwiększają jego pewność siebie, zachęcając do aktywności. Podczas zabawy kot powinien mieć możliwość zrealizowania pełnej sekwencji łowieckiej — musi więc ona kończyć się uchwyceniem zabawki i zjedzeniem podanego zwierzakowi przysmaku pełniącego funkcję złapanej „ofiary”.
Dodatkowe źródła stymulacji
Często depresja u kota jest wynikiem permanentnej nudy. Skutecznym antidotum na chandrę może okazać się więc dostarczenie kotu nowych, ekscytujących bodźców. Stymulująco na koty działają naturalne atraktanty — kocimiętka i waleriana. Substancje zawarte w tych roślinach naśladują działanie feromonów, oddziałując na zwierzaki za pośrednictwem narządu lemieszowo-nosowego. Akcesoriów z kocimiętką i walerianą można użyć, by pobudzić pupila do aktywności i eksploracji otoczenia.
Dobrym pomysłem może być także urozmaicenie kociego żywienia — zarówno poprzez wprowadzenie do diety nowych przysmaków, jak i zmianę sposobu karmienia (np. karmienie z ręki lub umieszczanie przysmaków w matach węchowych i zabawkach interaktywnych).
Jeśli depresja występuje u kota, który zmienił tryb życia (został umieszczony w przestrzeni zamkniętej), warto pomyśleć o organizowaniu mu spacerów na smyczy, stworzeniu dla niego woliery ogrodowej / zabezpieczonego kącika na balkonie lub miejsca do obserwacji otoczenia przy osiatkowanym oknie. Niektóre koty mogą czerpać radość również z badania elementów przyniesionych ze środowiska zewnętrznego (np. kamyków, liści, szyszek) lub podgryzania zasianej w doniczce kociej trawki.
Wsparcie ze strony opiekuna
Choć koty uchodzą za samotniki, w rzeczywistości potrafią tworzyć silne więzi z ludźmi. Dobre relacje z opiekunem są bardzo cenne, gdy u kota występuje depresja. Interakcje społeczne można wykorzystać do przełamania kociego smutku. Pupil powinien czuć wsparcie opiekuna, co może pomóc mu uporać się z lękiem i stresem. W terapii depresji u kota ważną rolę odgrywają rytuały podtrzymujące więzi — np. czułe głaskanie, wspólny wypoczynek, karmienie z ręki czy czesanie.
Suplementacja i feromonoterapia
By poprawić nastrój kota, można skorzystać ze specjalnych suplementów diety, przysmaków funkcjonalnych czy też feromonów. Do diety kota warto włączyć pokarmy zawierające L-tryptofan — aminokwas będący prekursorem serotoniny. Pozytywne rezultaty może przynieść także podawanie kotu preparatów z alfa-kazozepiną — peptydem pochodzącym z mleka krowiego, który obniża poziom stresu, zmniejsza lęk i napięcie oraz zwiększa skłonność do aktywności w warunkach stresowych.
U kotów, które nie są chętne do współpracy, można wykorzystać feromonoterapię. Umieszczenie w pomieszczeniach dyfuzorów z feromonami F3 może pomóc zmniejszyć lęk u kota i pobudzić go do eksploracji otoczenia. W cięższych przypadkach lekarz weterynarii może zdecydować o wdrożeniu u kota terapii farmakologicznej, opartej na lekach przeciwdepresyjnych.
Podsumowanie
Depresja u kota to złożony problem, który wymaga indywidualnego podejścia ze strony opiekuna. Niektóre jej formy mogą ustąpić samoistnie, podczas gdy inne wymagają długotrwałej terapii. Smutek u kota nie zawsze prowadzi do spadku aktywności, dlatego nie należy lekceważyć żadnych zmian w zachowaniu zwierzęcia. Aby przywrócić kotu radość życia, często trzeba wprowadzić zmiany w jego otoczeniu i aktywnościach oraz zastosować specjalne składniki korzystnie wpływające na nastrój. Terapia depresji u kota zawsze powinna być poprzedzona wizytą u lekarza weterynarii, który wykluczy somatyczne przyczyny kociego smutku.
Bibliografia:
- Landsberg G., Milgram B., Mougeot I., Kelly S., de Rivera C., Therapeutic effects of an alpha-casozepine and L-tryptophan supplemented diet on fear and anxiety in the cat, J Feline Med Surg 2017, nr 19 (6), str. 594-602.
- Schroll S., Dehasse J., Zaburzenia zachowania kotów, 2018, str. 129-131.
